​نگاهی به تاریخچه و عملکرد سازمان‌ عمومی غیر دولتی به بهانه ۲۷ فوریه روز جهانی سازمان غیر دولتی؛
یک تعامل سازنده با دولت ها
تاریخ انتشار:
يکشنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۹ ساعت ۱۱:۳۸
Share/Save/Bookmark
۰
یک تعامل سازنده با دولت ها
آنچه یک جامعه را به درستی مدیریت می کند، دولت ها نیستند، بلکه اساسی ترین و مهمترین نقش را مردم ایفا می کنند؛ یکی از بخش‌های مهمی که مردم به طور مستقیم در آن ایفای نقش می کنند و تاثیری اساسی بر مدیریت جوامع دارد، سازمان های مردم نهاد یا سازمان عمومی غیر دولتی است.
واژه سازمان غیر دولتی تا زمان شکل‌گیری سازمان ملل در سال 1945 واژه ای رایج نبود و در این سال سازمان ملل در منشور خود بین حق مشارکت نهادهای تخصصی بین دولتی و سازمان‌های خصوصی بین‌المللی تمایز قائل شد.

به گزارش روابط عمومی ستاد هماهنگی شورایاری ها ، این نظام در کلی‌ترین معنای خود، به سازمانی اشاره می‌کند که مستقیماً بخشی از ساختار دولت محسوب نمی‌شود اما نقش بسیار مهمی به‌عنوان واسطه بین فردْ فردِ مردم و قوای حاکم و حتی خود جامعه ایفا می‌کند. بسیاری از سازمان‌های مردم‌نهاد، غیرانتفاعی و مستقل از دولت هستند و بودجه این سازمان‌ها از راه کمک‌های مردمی و در مواردی نیز با کمکِ سازمان‌های دولتی، دولت یا ترکیبی از این روش‌ها و در قالب پروژه‌های مشترک تأمین می‌شود.

این سازمان‌ها به جهت جنبه غیر‌حکومتی خود، اهدافشان در زمینه کاهش دردهای مردم و جلب منفعت عمومی، حمایت از فشرهای ضعیف همچون فقرا و کارگران، حفظ محیط زیست، ارائه کمک‌های فنی و علمی و پژوهشی بین ملت‌ها و ... سهل‌الوصول تر از سازمان‌های بین‌المللی دولتی است و دو ویژگی مهم آن‌ها، داوطلبانه بودن و غیر‌انتقاعی بودن است. 

فلسفه وجودی این نهادها را عده ای مربوط به تشکل‌های خیریه و انسان‌دوستانه که در غرب خصوصاً بعد از جنگ جهانی و به منظور التیام‌بخشی از دردهای مردم جنگ زده تشکیل می شدند، می دانند اما امروزه با باور این‌که دولت ها به طور کامل نمی توانند از خواسته ها و مطالبات ملت ها آگاه شده یا آن‌ها را تأمین کنند، سازمان‌های غیردولتی گسترش چشمگیری داشته به طوری که بسیاری از وظایفی که در گذشته جزء وظایف سازمان ملل یا دولت‌های ملی بود امروزه توسط این سازمان ها انجام می شود به نحوی که طبق اذعان خود سازمان ملل حدود 10% از کمک های مالی مربوط به توسعه کشورهای عقب افتاده از طریق سازمان های غیر دولتی جذب می شود.

امروزه فعالیت های وسیعی در موضوعات گوناگون مانند زمینه های انسان دوستانه (کمیته بین المللی صلیب سرخ)، علمی و فرهنگی (مؤسسه حقوق بین الملل)، فنی (یاتا)، ورزشی (کمیته بین المللی المپیک)، سیاسی (اتحادیه بین المجالس)، مذهبی (شورای جهانی کلیساها) و ... توسط سازمانهای بین‌المللی غیر دولتی صورت می پذیرد.

سرآغاز و علّت تشکیل این سازمان‌ها در جامعه بین الملل جبران نقاط ضعفی بود که دولت‌ها و سازمان‌های بین دولتی به دلیل مسائل گوناگون از جمله عرف‌های پیچیده دیپلماتیک و رقابت های سیاسی موفق به انجام آن‌ها نشده بودند و سازمان‌های غیردولتی به دلیل نقاط مثبتی که نسبت به سازمان‌های دولتی دارند و به گوشه ای از آن‌ها اشاره و در ادامه به موارد دیگری نیز اشاره می شود، تشکیل شده و روز به روز نیز گسترش یافتند.

سازمان‌های غیردولتی راجع به تخلفات از حقوق بشر در کشوری سخن می‌گویند که مقرّشان در آنجاست و بسیاری از اعضایشان اتباع آن کشور محسوب می‌شوند. از طرفی نقش مهمی در تعلیم و تربیت شهروندان در قلمرو حقوق بشر دارند. این سازمان ها در واقع موسسات و نهادهای رسمی و عمومی را وادار به فعالیت در قلمرو حقوق بشر می‌‌کنند.

سازمان های غیردولتی چه در سطح ملی چه در سطح بین‌المللی به طور فزاینده ای به بازیگران مهم و کلیدی تبدیل می شوند و در آینده بخش مهمی از سیاست بین المللی را هدایت و اجرا خواهند نمود اما با وجود همه این تأثیرگذاری‌ها و نقش‌های کلیدی که بر عهده گرفته‌اند و به گوشه ای از آن‌ها در در این پژوهش اشاره شد چالش هایی نیز در خصوص فعالیت‌های آن‌ها به چشم می خورد که از آن جمله می‌توان به همان جهانی شدن و اقتصاد سرمایه‌داری و فرهنگ مسلط جهانی اشاره کرد که با استفاده از قدرت و سرمایه کشورهای توسعه‌یافته و نظام کاپیتالیسم درصدد حذف بسیاری از فرهنگ ها و هویت ها و اقتصادهای ملی و محلی است در حالی‌که سازمان های غیردولتی وظیفه حمایت و حراست از این هویت ها را دارند. از طرفی این سازمان ها هنوز نتوانسته اند در خصوص مسائل مهم و حیاتی در روابط کشورها مانند خلع سلاح و رژیم های تأمین کننده امنیت بین‌المللی نقش مؤثر و چشم گیری ایفا کنند.
نوا ذاکری
کد مطلب : ۷۱۳۰