مساله انتخابات شورایاری‌ها و عدم مشارکت مردم
محمود میر لوحی- نماینده شورای اسلامی شهر تهران در ستاد هماهنگی شورایاری ها
قصه من و تهران
سینا رحیم پور- سردبیر ماهنامامه شورایاران
پویایی شورایاری‌ها در گرو مطالبه‌گری مردم
محبوبه محمدی- مدیر روابط عمومی ستاد هماهنگی شورایاری
زمینه برای مشارکت همه ما فراهم است
سید آرش حسینی میلانی/ نایب رئیس ستاد هماهنگی شورایاری‌ها
محمد نعیمی پور در گفت‌وگو با ماهنامه شورایارن:
لایحه جامع مدیریت شهری اختیارات بیشتری به شورای محلات می دهد
با برگزاری الکترونیک انتخابات، حضور مردم در انتخابات شورایاری ها را تقویت کنیم
تاریخ انتشار:
يکشنبه ۱۶ تير ۱۳۹۸ ساعت ۱۳:۴۲
Share/Save/Bookmark
۰
لایحه جامع مدیریت شهری اختیارات بیشتری به شورای محلات می دهد
برخی معتقدند در عالم نظر مفهوم «محله» از بین رفته است خصوصا در تهران و شهرهای بزرگ مفهومی از محله دیگروجود ندارد. البته به نظرمن این برداشت اغراق آمیز است و در بسیاری از محلات تهران محله کاملا هویت دارد. حتی افراد خود را به نام آن محله معرفی می کنند« بچه نازی آباد»«بچه 13 آبان»« بچه لویزان» را همه شندیده ایم. این مفاهیم هنوز جایگاه خود را از دست نداده اند اما از سوی دیگر مردم مشغله های زیادی دارندیکی از آن مشغله ها این است که در محله آنها چه میگذرد.
احسان اسقایی
نهاد شورا و سپردن امور به مردم از بدو انقلاب و در میان انقلابیون 57 از اهمیت بالایی برخوردار بود. به طوری که در قانون اساسی بر این نهاد تاکید مواکدی صورت گرفت با این وجود به دلایل مختلف از جمله برخی کج سلیقه ای ها،  شوراها تشکیل نشد تا اینکه در دوران اصلاحات به منظور حضور و مشارکت بیشتر مردم در امور اداره شهرها نهاد شورا تشکیل گردید. با این وجود از زمان تاسیس تا کنون این نهاد با چالش هایی روبرو شده است. از جمله اینکه از قدرت آن کاسته شده.  به رغم برگزاری 5 دوره از انتخابات شورای شهر هنوز شاهد تشکیل شورای محلات نیستیم اما شورای اول برای حرکت در این مسیر نهادی را تحت عنوان شورایاری تشکیل داد که دستخوش تغییرات و چالش های فروانی تا به امروز بوده است. برای آگاهی از جایگاه شورایاری ها همچنین پاسخ به این پرسش که چگونه می توان انگیزه بیشتری در مردم برای حضور در انتخابات شورایاری ها چه در مرحله ثبت نام و چه در مرحله اخذ رای ایجاد کرد، با مهندس محمد نعیمی پور فعال سیاسی  که این روزها دغدغه تشکیل شورایاری های مطالبه گر براساس آنچه مردم محلات می خواهند را دارد به گفت و گو پرداختیم که در ادامه می خوانید.

قانون اساسی بر تاسیس شوراها تاکید دارد و سپردن امور به مردم شهرها و محلات از این قانون قابل احصا است. چرا با وجود تاکید قانون اساسی اساسا نهاد شورا از اختیارت زیادی برخوردار نیست و به جای شورای محلات، به سمت شورایاری حرکت کرده ایم؟
قانون اساسی در زمینه شوراها قانونی مترقی است و محله ها بر این اساس مورد توجه جدی قانونگذار قرار گرفته اند اما از آنجا که نظام جمهوری اسلامی در بدو تاسیس درگیر جنگ و حوادث مختلف شده بود،  برای مدتی این بخش از قانون اساسی مورد توجه قرار نگرفت. البته برخی از  همان ابتدا معتقد بودند که با وجود تاکید قانون اساسی بر شورای محلات با مجری شدن این بخش از قانون ممکن است،  آثار سویی از جمله  بروز اختلافات در سطوح مختلف را در جامعه شاهد باشیم. امابا این وجود این نهاد به همت دولت اصلاحات، وزرات کشور و شخص آقای تاجزاده  تاسیس گردید.  در آن دوران فائق آمدن به نظرات مخالفان ساده نبودو انتخابات شوراها بدون هیچ گونه تبعات اجتماعی و امنیتی عملیاتی گردید اما با کمال تاسف توجه به نهاد شوراها در همین حد باقی ماند. متاسفانه در این مدت اختیارات مربوط به شوراها را نیز در حد بسیار ضعف حفظ کردند. درحالی که بر اساس آنچه مد نظر بود باید  کلیه خدماتی که به مردم داده می شود از طریق شوراها راهبری و سیاست گذاری گردد. در چنین فضایی با ابتکار شورای اول نهاد شورایاری مطرح و تشکیل شد.  در همان شورا لوایحی برای افزایش اختیارات شورایاری ها پیشنهاد گردید تا     شورایاری ها و شوراهای محلات از اختیارات بیشتر و قابل توجهی برخوردار گردند اما با کمال تاسف به علت بخشی نگری و عدم اعتماد به مردم به منظور سپردن امور به آنها، این مساله به وجود آمد که نباید اختیارت دولت بعد از شکل گیری های شوراها کاهش یابد. در نتیجه توسعه و بسط شوراها با مانع روبرو گردید. در دولت آقای روحانی نیز بر سر این موضوع بحث های زیادی بین وزرا و بخش های مختلف صورت گرفت و بررسی دو لایحه در این ارتباط زمان زیادی را به خود اختصاص داده است. اکنون این امید وجود دارد که این دو لایحه به مجلس آمده ، تصوب گردد و از گردنه شورای نگهبان نیز عبور کند. لایحه جامع مدیریت شهری و لایجه  درآمد های پایدار شهری، اختیارت قابل توجهی به شوراها خواهد داد. این لوایح افزایش اختیارات شوراها و تاسیس شورای محلات را  به همراه خواهد داشت. در حال حاضر تمامی نهادهای مردمی و احزاب باید تلاش کنند که این لوایح با سرعت بیشتری در دستور کار نهاد قانونگذاری قرار گیرد. احزاب و سیاست مداران در به تاخیرافتادن تصویب این دو لایحه مقصرند. به نظر میرسد در مجموع، این تصویب این لوایح مساله احزاب نیست. در این معنا که فعالان سیاسی در عالم نظر؛ از این دو قاعده مهم دفاع می کنند اما در عالم واقعی حاضر به پیگیری این مورد در دولت و مجلس نیستند. خوشبختانه شورای شهرتوجه بیشتری به این مساله دارد اما کافی نیست و اراده سیاسی جدی نیاز است تا بتوان اختیارات بیشتری برای شوراها احصا کرد. تنها تلاش و پیگیری مداوم در این زمینه است که می تواند در به نتیجه رساندن بیشتر این مورد موثر باشد.

با وجود اینکه رتق و فتق امور محلات در شورای محل، مورد تایید قانون اساسی است و نهاد شورایاری نیز در این زمینه تشکل شده اما شاهد مشارکت مردم  در پروسه ثبت نام و اخذ رای نیستیم، علت چیست؟
دلایل مختلفی در این زمینه وجود دارد. از جمله اینکه شورای اول به گونه ای رفتار کرد که در مرعا و نظر مردم مجموعه ای درد سرساز شناخته شد به همین علت در شورای دوم میزان حضور مردم در انتخابات شوراها چندان قابل توجه نبود زیرا شهروندان دچار این شبهه شدند که این نهاد پر سرو صدا است ونمی توان به آن امیدوار بود. البته شورای اول دستاورد مثبتی هم داشت. به علت بی دقتی و بدسلیقگی  در نوع رفتار اعضای شورای شهر، منزلت این نهاد در نزد مردم کاهش یافت. بعد از آن نیز شورا تبدیل به مجموعه ای شد که از آن استفاده سیاسی صورت می گرفت. نهاد مردمی شورا را با یک نهاد حاکمیتی و حکومتی  اشتباه گفتند. در نتیجه اتفاقات ناخشایندی افتاد که باز هم مردم نسبت به شوراها بد گمان شدند. شورایاری ها نیز تحت تاثیر این دیدگاه قرار گرفت و تیپ خاصی از افراد به شورایاری ها وارد شدند و این باعث شد که مردم احساس کنند نهاد شورایاری نیز چندان مردمی نیست و این نهاد کاملا هدایت شده است. البته برخی نیز با ورود به شورایاری ها اهداف واقعی و درستی را دنبال می کنند اما عموم مردم از ترکیب شورایاری به این نتیجه رسیدند که این نهاد تنها عده ای را دور هم جمع کرده که تحت سیطره شهرداری قرار دارند. در چنین شرایطی چرا باید مردم در انتخابات شورایاری شرکت می کردند؟  زمانی که مشخص نیست منافعی از شورایاری ها برای مردم به وجود آید از آن سو نیز افرادی نیز که این پروژه را دنبال می کردند چندان اهمیتی برای حضور مردم قائل نبودند و برای آنها حضور کنترل شده در انتخابات مطرح بود تا اینکه افرادی شاخص در انتخابات شورایاری ها شرکت کنند، مردم نسبت به مدیریت و حل مشکلات محلات خود از طریق شورایاری ها ناامید شدند.در نتیجه  افرادی که صلاحیت بیشتری برای حضور در  شورایاری ها داشتند، کاندیدا نشدند ودر نبود این اشخاص افرادی که انگیزه های مالی و اقتصادی داشتند تشویق به حضور در مجموعه شورایاری ها شدند.  ورود این افراد با چنین رویکردی باعث شد مساله مردم و محله در اولویت اول مردم محلات نباشد. البته این رویکرد شامل تمام شورایاری ها نیست و بسیاری از شورایاری ها که با موضوع به درستی برخورد کردند اما روند کلی به گونه است که منافع شخصی مطرح است تا منافع جمعی و منفعیت مردم محلات. به طوری که  عموم مردم اینگونه می اندیشند که شورایاری به نهادی برای دلالی مبدیل شده است. البته در این زمینه غلو شده و تلاش و کوشش برخی از مجموعه ها در زمینه شورایاری مشاهده می شود. اکنون درخواست از مردم برای حضور در این انتخابات بسیار سخت است. باید با مردم صحبت کرد تا اعتماد آنها جلب شود. معتقدیم افرادی که اعتقاد دارند نهادهای مردمی باید با جدیت اقدامات خود را در محلات دنبال کنند و اجازه نداد این نهاد جایگاه خود را از دست دهد باید در این دوره در انتخابات ثبت نام کنند و از سوی دیگر هر فردی که در این زمینه دغدغه دارد باید به حضور بیشتر مردم  در انتخابات شورایاری ها توجه کند.

در گذشته تجریباتی در زمینه شورای محلات وجود داشت که موفق بود. از جمله در کرمانشاه که شورای محلات تشکیل شد و هنوز هم آثار اقدامات شورای محلات در شهر موجود است. اما امروز آنقدر مشارکت در محلات کاهش یافته که مردم  تمایلی به حضور فعال در محلات ندارد. چگونه می توان این حضور را تقویت کرد که مانند زمان جنگ در محلات مسائل محله  جدی گرفته شود؟
برخی معتقدند در عالم نظر مفهوم «محله» از بین رفته است خصوصا در تهران و شهرهای بزرگ مفهومی از محله دیگروجود ندارد. البته به نظرمن این برداشت اغراق آمیز است و در بسیاری از محلات تهران محله کاملا هویت دارد. حتی افراد خود را به نام آن محله معرفی می کنند« بچه  نازی آباد»«بچه 13 آبان»« بچه لویزان» را همه شندیده ایم. این مفاهیم هنوز  جایگاه خود را از دست نداده اند اما از سوی دیگر مردم مشغله های زیادی دارندیکی از آن مشغله ها این است که  در محله آنها چه میگذرد. به اعتقاد من چون بر روی این موضوع کار و بحث نشده و حتی سیاسیون ، صدا و سیما ، مطبوعات و فضای مجازی به این موضوعات توجه ندارند ؛ اهمیت این نهاد هنوز مشخص نیست. من اعتقاد دارم اگر شورا و ستاد شورایاری ها، برنامه هایی را اجرا کنند که مردم متولی شورایاریها را افراد محترمی بدانند که دلسوز محلات هستند، آنگاه این مسائل قابل حل است. البته این روزها مردم برای خوابیدن به محلات میرند اما این موضوع عمومیت ندارد. به این علت که در این مورد سیاست گذاری نشده کارها در این زمینه پیش نرفته است. در حالی که اگر همه دست به دست هم دهند این نهادمی تواند مجدد جایگاه مردمی خود را بازیابد. از همه مهمتر افراد توانمند باید در محلات شورایار شوند و خود این افراد مبلغان حضور مردم باشد. خصوصا اگر این افراد از معتمدین محلات باشند، آنگاه حضور بیشتر مردم در این انتخابات ساده تر خواهد بود.
صیانت از آرا در انتخابات محلات جدی است و شاید یکی از دلایلی که مردم در انتخابات شرکت نمی کنند همین مورد باشد آن هم به این علت که برخی مشکلات در دوره های گذشته در این زمینه وجود داشته که بعضا باعث تذکر سازمان بازرسی شده است. اکنون چگونه می توان به مردم القا کرد که رایشان منشاء اثر است
تدبیر در این مورد برعهده ستاد شورایاری ها است. این ستاد باید بتواند در مورد مکان انتخابات و ناظران صندوق ها به گونه ای عمل کند که اتفاق ناگواری به وجود نیاید. این امکان وجود دارد که برخی تمایل به اقداماتی داشته باشند. شهرداری و ستاد شورایاری باید نقش اساسی بازی کنند در این صورت نظر مردم جلب خواهد شد. غیر از این مورد احزاب و  سمن ها می توانند در این زمینه به صورت جدی فعالیت کنند و افراد با دقتی در این مورد به عنوان ناظر معرفی شوند. فرایند صحیحی باید برای اخذ رای مردم  ایجاد شود. بهترین اقدام در این مورد، برگذاری انتخابات الکترونیک است با کمال تاسف این موضوعات هر بار عقب می افتد.  در انتخابات شورایاری ها چون سطح انتخابات گسترده نیست و امکانات فنی قابل توجهی وجود دارد  می توان این انتخابات را الکترونیک برگزار گرد و از همه مهمتر باید کاری کرد که افرادی در انتخابات شرکت کنند که مربوط به همان محله هستند و در همان محله رای دهند. اگر اینگونه شود مشکلات به کمترین میزان ممکن خواهد رسید و رقابت های قومی و منطقه ای به حاشیه خواهد رفت. شورای پنجم می توانست در این زمینه نقش بازی کند اما اکنون زمان از دست رفته است. امیدواریم بعد از انتخابات به این موضوع  که باعث افزایش اعتماد مردم به نهاد شورایاری ها می شود، رسیدگی گردد.
منبع: ماهنامه شورایاران
کد مطلب : ۳۶۳۱