زین طایفه شعرت به شعیری نخرد کس
حامد شجاعی- مدیر روابط عمومی و اطلاع رسانی ستاد هماهنگی شورایاری های شورای اسلامی شهر تهران
شورای محله، ضرورت‌های قانونی و رکن حکمروایی شهری
افشین حبیب زاده- عضو ستاد هماهنگی شورایاری های شورای اسلامی شهر تهران
شاه‌کلید شفافیت
عضو هیات رییسه شورای اسلامی شهر تهران
یک سوزن به خود
حامد شجاعی- مدیر روابط عمومی و اطلاع رسانی ستاد هماهنگی شورایاری های شورای اسلامی شهر تهران
چگونه اخبار محله خود را به گوش رسانه‌هاي پرمخاطب برسانيم؟
روزنامه‌نگاری برای شورایاران
تاریخ انتشار:
يکشنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۳۷
Share/Save/Bookmark
۰
روزنامه‌نگاری برای شورایاران
در هر محله و منطقه‌ای هر روز اتفاقاتی رخ می‌دهد که ارزش تبدیل شدن به خبر را دارد. اما آیا همه نوشتن خبر را آموخته‌اند و می‌توانند به شکل علمی خبر بنویسند؟ در این گزارش الزامات ساده‌ای که برای نوشتن یک خبر نیاز است را به اختصار توضیح داده‌ایم تا شورایاران برای نوشتن خبرهای محلی و منطقه‌ای خود از این الگوها استفاده کنند. الزاماتی مانند تعریف خبر و تشخیص یک خبر قابل انعکاس با خبرهای دیگر، ارزش‌های خبر، ارکان خبر و بدنه آن و همچنین مهم‌ترین سبک‌های خبرنویسی برای آشنایی با این الگوها، این گزارش را بدون کم و کاست بخوانید.
خبر چیست؟
خبر گزارشی از واقعیت‌هاست، ولی هر واقعیتی را ‌نمی‌توان خبر نامید. در هر محله و منطقه اتفاقاتی رخ می‌دهد که ارزش تبدیل به خبر را دارد. مانند بازدید میدانی شورایاران و شهردار از مشکلات محله یا پیگیری‌های مداوم برای حل مشکلات قدیمی. تمام این خبرها در واقعیت اتفاق افتاده و این اتفاق‌های عینی به خبر تبدیل شده‌اند. اما باید توجه داشت که همه واقعیت‌ها خبر نیستند. شاید در محله یا منطقه اتفاقی رخ داده باشد که از نظر خودمان نامش خبر است! اما باید به این موضوع توجه کرد که چه مدت زمانی از اتفاق افتادن این خبر می‌گذرد؟ آیا انعکاس و نشر این خبر مشکلی از مشکلات محله را حل می‌کند؟ اصلا چه تعداد از اهالی منتظر انعکاس و آگاهی از این خبر هستند؟ برایشان مهم است یا نه؟ اگر پاسخ کاملی برای این چند پرسش وجود داشت خبر محلی یا منطقه‌ای ارزش‌های خبری لازم برای انعکاس را داراست. اما در تعاریف دیگر خبر باید گفت: خبر پیامی است که احتمال صدق و کذب در آن وجود دارد، همچنین خبر رویدادی است که قرار است اتفاق بیفتد ولی هنوز اتفاق نیفتاده است.
 
از کجا بدانیم خبری ارزش انعکاس و نشر را دارد؟
برای اینکه خبری را انتشار دهیم باید با خط‌کش سراغ آن خبر رفته و با معیارهایی علمی آن را بسنجیم. خبر محله‌ای یا منطقه‌ای باید حداقل دارای دو یا سه ارزش خبری باشد. ارزش‌های خبری عبارتند از: دربرگیری، شهرت، تازگی، بزرگی و فراوانی تعداد و مقدار، استثنا و شگفتی، مجاورت، برخورد و کشمکش.
دربرگیری: به این معناست که این خبر برای چند نفر از مردم محله مهم است یا این خبر برای چند نفر از آن‌ها اتفاق افتاده. مثلا مشکلی در یکی از محله‌ها وجود دارد! این مشکل فقط اهالی یک کوچه را درگیر کرده یا چند کوچه و حتی یک محله! هرقدر افرادی که درگیر یک خبر یا یک مشکل هستند، بیشتر باشد، دربرگیری خبر هم بیشتر است.
شهرت: یک اتفاق خاص برای یکی از اهالی معروف محله رخ می‌دهد. مثلا یکی از ورزشکاران محله به بازی‌های المپیک راه پیدا می‌کند. شهرت یک فرد در خبر ارزش خبری را بالا می‌برد.
تازگی: هرقدر مشکل یا اتفاق و خبر تازه‌ای باشد ارزش خبری بیشتری دارد. مثلا اگر یکی از اعضای شورای شهر از منطقه‌ای بازدید کرد، شورایاران محله باید در همان لحظات نخست خبر این بازدید را انعکاس دهند وگرنه خبر تازگی خود را از دست داده و از ارزش خبری‌اش کاسته می‌شود.
بزرگی و فراوانی تعداد و مقدار: این ارزش خبری به این معناست که در یک محله یا منطقه بحث عدد و رقم و زیاد بودن چیزی باشد. برای نمونه سازمان بهداشت و دارو در بازدید از مغازه‌های یک منطقه تعداد 10 فروشگاه را به دلیل گران‌فروشی یا رعایت نکردن بهداشت پلمپ کرد. هرقدر تعداد این مغازه‌ها بیشتر باشد ارزش خبری بالاتر می‌رود. استثنا و شگفتی یعنی در یک محله و منطقه کاری خارق‌العاده انجام شود. مثلا یک ماه معاینه رایگان در سرای محله یا اخباری که اهالی یا مسئولان با خواندن آن شگفت‌زده شوند و بگویند اولین بار است که با همچین موردی روبه‌رو می‌شویم!
مجاورت: به معنای همسایگی است. اگر در همسایگی منطقه‌ای اتفاقی رخ دهد که شورایاران یک منطقه قادر به پوشش آن باشند و از سوی دیگر این اتفاق بر محله خودشان هم تاثیرگذار باشد، می‌توانند با استفاده از ارزش خبری مجاورت خبر را انعکاس و نشر دهند.
 
هر خبر از چه ارکانی تشکیل می‌شود؟
هر خبر پس از نوشته شدن باید به 6 پرسش پاسخ دهد. یعنی شورایاران پس از نوشتن خبر باید یک بار خبر نوشته شده را بخوانند و ببینید به 6 پرسشی که در ادامه گفته می‌شود پاسخ داده‌اند یا نه؟ این پنج پرسش عبارتند از: چه کسی؟ چه چیزی؟ کجا؟ چه وقت؟ چرا؟ چگونه؟
چه کسی: یعنی خبر از چه کسی نقل شده است یا اینکه این اتفاق برای چه کسی رخ داده‌است. در مثال پلمپ مغازه‌ها باید بگوییم چه کسی مغازه را پلمپ کرد؟ مغازه چه کسانی را؟
چه چیزی: یعنی چه خبری! در واقع پاسخ به پرسش چه چیزی ماهیت خبر را مشخص می‌کند.
کجا: یعنی این خبر در کدام منطقه و چه محله‌ای اتفاق افتاده است.
چه وقت: نشان دهنده زمان رخ دادن یک اتفاق است.
چرا: به معنای دلیل رخ دادن یک اتفاق است. اگر به مثال پلمپ مغازه‌ها بازگردیم دلیل این پلمپ‌ها را متوجه می‌شویم. دلیل این پلمپ‌ها گران‌فروشی و عدم رعایت بهداشت بود.
چگونه: یعنی خبر با چه مشخصاتی رخ داد! چگونه یک مغاره را پلمپ کردند؟ با استفاده از چه ابزاری؟
 
ساختمان یک خبر از چه ارکانی تشکیل شده است؟
هر خبر اجزای متعددی دارد. روتیتر، تیتر اصلی، زیر تیتر (برای همه خبرها الزامی نیست)، لید، بدنه خبر و میان تیتر.
 
• تیتر اصلی چیست؟
به تيتري كه مهمترين مطلب خبر را بيان می‌كند، تيتر اصلي گفته شده و در برخي خبرهاي مهم اين تيتر تنهاترين و مهم‌ترين تيتر است و با حروف درشت‌تر نسبت به ساير تيترها نوشته مي‌شود.
 
روتیتر چیست؟
تیتری است که در بالای تیتر اصلی نوشته می‌شود و به تنهایی معنا ندارد! براي فهم بهتر روتيتر مي‌توان از حروف اضافه نيز استفاده كرد.
 
زیرتیتر چیست؟
زیر تیتر اصلی نوشته شده و مكمل تيتر اصلي و روتيتر و گاهي مستقل از آنهاست. تيتر اصلي بايد بدون (زيرتيتر و روتيتر) هم معنا و مفهومي مستقل داشته باشد در صفحه اول و با حرف كوچكتر از تيتر اصلي و بزرگتر از روتيتر نوشته مي‌شود.
 
لید چیست؟
لید یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر فرآورده خبری است که در کوتاه‌ترین شکل ممکن، اصل و فشرده خبر را به خواننده منتقل می‌کند. در حقیقت لید یک خبر مهم‌ترین قسمت یک خبر است که بعد از روتیتر، تیتر اصلی و زیر تیتر در ابتدای خبر نوشته می‌شود.
بدنه خبر: اتفاقاتی که در خبر رخ داده با استفاده از منبع و نقل قول‌ها بدنه خبر را تشکیل می‌دهد .
میان تیتر: در خبرهای طولانی از میان تیتر استفاده می‌شود. میان تیتر برای جداسازی قسمت‌های یک خبر از هم و زیباسازی صفحه مورد استفاده قرار گرفته باشد.

انواع سبک‌های خبرنویسی
سبک‌های خبرنویسی انواع مختلفی دارند که در ادامه به مهم‌ترین سبک‌ها اشاره می‌شود. یکی از سبک‌هایی که از مدت‌ها پیش مورد استفاده قرار گرفته و برای نوشتن اخبار محلات و مناطق مفید است خبرنویسی به سبک هرم وارونه است.

سبک‌های هرم وارونه
در این سبک نگارش خبر، قاعده هرم حاوی جذاب‌ترین و در بسیاری از مواقع حاوی مهم‌ترین بخش خبر است و کم ارزش‌ترین مطلب که حاوی بی‌اهمیت‌ترین بخش‌های ماجراست در نوک هرم قرار می‌گیرد. در واقع در سبک هرم وارونه مطالب با توجه به میزان اهمیت آنها از بالا به پایین تنظیم می‌شوند.
داستانی در مورد چگونگی پیدایش این سبک در روزنامه‌نگاری وجود دارد. براساس این قصه پس از کشف تلگراف، روزنامه‌نگاران و به ویژه روزنامه‌نگاران آمریکایی هنگام بروز جنگ داخلی آمریکا به هنگام مخابره خبر از ترس قطع ارتباط تلگرافی ابتدا اصل مطلب را مخابره می‌کردند و سپس اگر ارتباط قطع نمی‌شد، سایر جزییات خبر را مخابره می‌کردند. برای راحتی استفاده از این سبک بهتر است شما تصور کنید همواره جنگ است و شما مجبورید ابتدا اصل خبر را بگویید.

سبک تاریخی
در این روش تنظیم خبر برخلاف سبک هرم وارونه مطالب با توجه به ارزش آنان نوشته نمی‌شوند بلکه به همان صورتی که به لحاظ زمانی تحقق یافته‌اند در قالب خبر ارایه می‌شوند. در این سبک روزنامه‌نگار به داوری نمی‌پردازد و کاری ندارد که کدام بخش ماجرا مهم‌تر است تا آن را در پاراگراف اول (لید) خبر ارایه کند. از این سبک بیشتر برای تهیه گزارش‌ها، مقالات تحقیقی و نوشتن صورت جلسات رسمی استفاده می‌شود.
 
سبک تاریخی به همراه لید
همانطور که از نام این سبک برمی‌آید این شیوه تلفیقی از دو سبک هرم وارونه و سبک تاریخی است و برای پوشش اخبار شهری و حادثه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای تنظیم خبر به این روش ابتدا چکیده مهم‌ترین مطالب با کمک سبک هرم وارونه در لید خبر نوشته می‌شود و سپس به کمک سبک تاریخی ماجرا به همان صورت اتفاق افتاده است شرح داده می‌شود. سبک تاریخی به همراه لید در بسیاری از مواقع به داستان شبیه می‌شود. روزنامه‌نگار حرفه‌ای در این سبک باید از هر تکنیک هنری برگرفته از نقاشی، سینما، داستان‌نویسی و ... برای افزودن به کشش دراماتیک بهره‌گیرد.
کد مطلب : ۱۰۷۴